Uchodźca to osoba, która:
- przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem lub które jest miejscem dawnego stałego zamieszkania;
- żywi uzasadnioną obawę przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych oraz
- nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa lub nie chce do niego powrócić.
(Konwencja Genewska art.1)
Cudzoziemcowi może być nadany w Rzeczpospolitej Polskiej status uchodźcy w rozumieniu Konwencji Genewskiej i Protokołu Nowojorskiego, o ile nie posiada on już tego statusu nadanego w innym państwie, które zapewnia mu rzeczywistą ochronę. Cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy w Polsce obowiązują przepisy prawa polskiego, a w szczególności Ustawa o Cudzoziemcach i Kodeks Postępowania Administracyjnego, a także ratyfikowane przez polski rząd konwencje.
Status uchodźcy:
Decyzję o nadaniu cudzoziemcowi statusu uchodźcy podejmuje na wniosek cudzoziemca Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po przeprowadzeniu stosownego postępowania. Postępowanie może zakończyć się na 4 sposoby:
- odmowa nadania statusu uchodźcy i zgody na pobyt tolerowany, cudzoziemiec może odwołać się od tej decyzji (do Rady do spraw Uchodźców);
- przyznanie zgody na pobyt tolerowany, który zrównuje w większości praw cudzoziemca z obywatelem Polski, tzn. daje uprawnienia do pomocy społecznej, ubezpieczenia zdrowotnego, bezpłatnej nauki oraz do podjęcia legalnej pracy;
- przyznanie ochrony uzupełniającej, dającej te same prawa co pobyt tolerowany oraz prawo do rocznego indywidualnego programu integracyjnego;
- przyznanie statusu uchodźcy, który daje te same prawa, co zgoda na pobyt tolerowany. Ponadto uchodźca otrzymuje Genewski dokument podróży. Oprócz otrzymania wspomnianych uprawnień uchodźca zostaje objęty rocznym programem integracyjnym, w ramach którego otrzymuje świadczenia na utrzymanie i naukę języka polskiego.
Więcej informacji: Urząd do Spraw Cudzoziemców - http://www.udsc.gov.pl/