Repatriantem jest osoba polskiego pochodzenia, która przybyła do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy repatriacyjnej z zamiarem osiedlenia się na stałe.

Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki:

1. co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej,
2. wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów.

Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek związku z polskością.

Status członków rodziny repatrianta

Status członków rodziny repatrianta, mających inne pochodzenie niż polskie, określa ustawa o cudzoziemcach z 2003 r. oraz dodatkowo ustawa o repatriacji z dnia 9 listopada 2000r.
Zgodnie z art. 15 ustawy o repatriacji małżonkowi osoby ubiegającej się o wizę w celu repatriacji, nie będącemu osobą pochodzenia polskiego, udziela się zezwolenia na osiedlenie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.
W odróżnieniu od innych cudzoziemców, członkowie rodziny repatrianta uzyskują zezwolenie na osiedlenie lub odmowę takiego zezwolenia od Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców za pośrednictwem właściwego konsula.
Wniosek o takie zezwolenie składa się w konsulacie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania za granicą i dołącza się do wniosku o wydanie wizy w celu repatriacji składanego przez osobę polskiego pochodzenia.

Cudzoziemcowi, który uzyskał zezwolenie na osiedlenie jako członek najbliższej rodziny repatrianta, wydaje się wizę w celu przesiedlenia. Wiza jest ważna 12 miesięcy - w tym czasie powinien nastąpić wjazd do Polski.
Zgodnie z przepisami ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na osiedlenie w RP wydawane jest na czas nieoznaczony.
Zezwolenie na osiedlenie się i kartę pobytu wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamierzonego pobytu (do niego występuje się z wnioskiem w tej sprawie). Karta jest ważna przez 10 lat od daty wydania i po upływie tego okresu podlega wymianie.
Otrzymanie zezwolenia na osiedlenie się wiąże się z przyznaniem cudzoziemcom wielu praw, z których mogą korzystać na równi z obywatelami polskimi. Mogą np. podejmować pracę bez uzyskiwania dodatkowych zezwoleń i zgód oraz korzystać z dostępu do bezpłatnej służby zdrowia.


Status imigrantów polskiego pochodzenia

Ustawa o repatriacji nie dotyczy wszystkich osób polskiego pochodzenia przybyłych ze Wschodu. Od dnia wejścia w życie ustawy repatriacją objęte są jedynie byłe azjatyckie republiki ZSRR oraz azjatycka część Federacji Rosyjskiej. Osoby przyjeżdżające do Polski z innych krajów b. ZSRR – np. Białorusi, Ukrainy, czy Litwy mają status imigrantów, w tym przypadku polskiego pochodzenia.. Mogą oni na równi z repatriantami korzystać z pomocy PAH w zakresie poradnictwa, szkoleń i kursów.